Mijn eerste console was een Nintendo Entertainment System. Als je een nieuwe game wilde kopen, betaalde je al snel ƒ119,99. Jawel, guldens! Een vermogen, zeker met de leeftijd die ik toen had. Maar samen met broers en zussen kom je een heel eind en kun je toch nog een keer een nieuwe game kopen. Zo’n mega cartridge. Prachtige tijden. Een doos met schitterend artwork, met daarin de game en vaak ook nog een handleiding vol informatie.
Zo begonnen collecties te groeien. En naarmate de jaren vorderden en de portemonnee wat voller raakte, kwamen er steeds meer games bij. Vaak in de aanbieding, want dan kon je voor hetzelfde geld meer games kopen. Voor je het wist had je een mooie stapel games die allemaal netjes op de plank stonden.
Het 3D tijdperk
Na de NES en de SNES kwam Sony op de markt met de PlayStation. Die moest er natuurlijk komen, de revolutie in gaming! Niet langer beperkt tot 16-bitgraphics, maar volledige 3D-modellen die je op je scherm kon toveren. Dat waren nog eens tijden. En natuurlijk groeide ook je collectie games. Voor mij waren dit destijds vooral games als Soul Reaver, Metal Gear Solid en Final Fantasy. Vooral die laatste maakte indruk. Mijn eerste Final Fantasy-game was Final Fantasy VIII en deze had vier schijven! Ongekend!
En jarenlang had ik een flinke collectie PlayStation-games. Later kwamen daar ook PlayStation 2-, PlayStation 3- en PlayStation 4-games bij. Ik ging nooit zo ver dat ik games verzamelde om het verzamelen, maar ik was in het begin wel aardig huiverig om uitgespeelde games te verkopen. Het was toch een stukje geschiedenis. Dit waren mijn games.
Tijden veranderen
Maar vanaf de PlayStation 3 ging ik daar toch iets anders naar kijken en verdwenen games die ik had uitgespeeld vaak op Marktplaats of destijds Speurders. Onder het motto: dan kan ik tenminste weer andere games spelen. Aangezien je in die tijd vaak enkel nog een doosje met een disc kreeg, deed het op de een of andere manier ook minder pijn om afscheid te nemen. Zo dunde de collectie sneller uit, maar de echte toppers bleven gewoon in de kast staan. Ik heb het bijvoorbeeld nooit over mijn hart kunnen verkrijgen om Fallout: New Vegas te verkopen.
En ook de PlayStation 4 bracht meer games naar mijn kast dan ooit tevoren. Zelfs games die ik alvast kocht om ‘ooit te gaan spelen’. Bij sommige games moet dat ooit nog komen. Desondanks staat mijn kast nog steeds vol en mocht ik me ooit gaan vervelen, dan heb ik een flinke backlog waar ik mij nog uren mee kan vermaken.
Einde van een tijdperk
Zelfs op de PlayStation 5 ben ik nog steeds een fervent koper van fysieke games. Ja, de handleidingen zijn in de loop der jaren vrijwel helemaal verdwenen, maar ik heb nog steeds een fysiek product. En als ik een game zat ben, kan ik hem gewoon doorverkopen. Maar met de PlayStation 3 kwam er ook een digitale winkel beschikbaar. Geen zin om schijfjes te wisselen? Geen probleem! Je koopt gewoon je games digitaal, downloadt ze naar je console en spelen maar.
En die trend heeft zich in de afgelopen jaren verder ontwikkeld. Handleidingen werden digitaal, Deluxe-edities kregen steeds vaker digitale extra’s en ook uitbreidingen verschenen steeds vaker als DLC, Downloadable Content. Dat scheelt kosten voor de uitgevers, het is sneller beschikbaar en je hoeft niet nóg een doosje in de kast te zetten.
Jammer, maar wel begrijpelijk. De ontwikkelkosten van grote games zijn flink gestegen. En hoewel games door de jaren heen ook duurder zijn geworden, mogen we wat mij betreft de handen nog dichtknijpen met de prijsstijging tot dusver.
Maar al die digitalisering heeft natuurlijk ook invloed op de verkoop van fysieke games. Steeds meer gamers kiezen voor digitaal, en ik kan me voorstellen dat vooral jongere generaties daar weinig problemen mee hebben. Het is gemakkelijker, sneller en in een digitale wereld, wat maakt het dan nog uit?
Monopolie?
Daar is natuurlijk wat voor te zeggen. Wat maakt het uit? Op de pc hebben we al jaren Steam, Epic Games en weet ik het welke gamestores waar je je games gewoon digitaal koopt en speelt. Geen gedoe met schijfjes. Maar als je een game zat bent, kun je die niet zomaar doorverkopen. Op Steam is dat bijvoorbeeld niet toegestaan.
Maar deze trend zet zich ook door op de consolemarkt. Ik ben consolegamer in hart en nieren en kijk hier toch met enige angst naar. Niet omdat ik nog nooit een digitale game heb gekocht, dat zou niet waar zijn. Sommige indiegames van kleinere ontwikkelaars zijn enkel digitaal verkrijgbaar, simpelweg omdat een fysieke uitgave voor hen vaak te duur is.
Maar nu komt Sony met een volgende stap. Vanaf januari 2028 stopt het bedrijf met de productie van fysieke discs voor nieuwe PlayStation-games. En dat heeft de fanbase behoorlijk verdeeld. Veel gamers zeggen: boeiend, ik koop al jaren alles digitaal. Aan de andere kant staan mensen die Sony boycotten, omdat ze hun collectie straks niet meer met nieuwe fysieke games kunnen uitbreiden.
En ik? Ik sta een beetje in het midden. Ik vind een digitale game kopen geen probleem, maar ik heb wel moeite met de manier waarop dat tegenwoordig geregeld is.
Waar je vroeger een fysiek exemplaar van een game kocht, kon je dat spelen wanneer je maar wilde, uitlenen of gewoon weer verkopen. Natuurlijk waren er ook games waarvoor je internet nodig had, maar je had in ieder geval een fysiek product in handen. De winkels stuntten bovendien nog weleens met de prijzen, waardoor je soms een game voor een prikkie kon kopen. Maar die tweedehandsmarkt verdwijnt voor nieuwe PlayStation-games als Sony volledig digitaal gaat.
Daarom ben ik er in de huidige vorm geen voorstander van. Allereerst zijn digitale games lang niet altijd goedkoper dan games op schijf. Sterker nog, buiten de aanbiedingen van de PlayStation Store ben je regelmatig duurder uit. Dat is toch een omgekeerde wereld? Maar het ergste vind ik nog wel dat je geen exemplaar koopt dat je later kunt doorverkopen. Je koopt een licentie om de game te spelen. En die licentie is gekoppeld aan je account en de voorwaarden van Sony. Mocht je de toegang tot je account of licentie verliezen, dan kun je niet simpelweg terugvallen op een schijfje dat je zelf in de kast hebt staan.
Daarnaast is er geen alternatieve digitale winkel rechtstreeks op de PlayStation beschikbaar. Sony heeft wel aangegeven dat games ook via andere winkels als downloadcode verkocht blijven worden, maar dat is toch iets anders dan de concurrentie tussen winkels met fysieke exemplaren. De tweedehandsmarkt verdwijnt en Sony krijgt steeds meer invloed op de verkoop van games binnen zijn eigen platform. Dat is gunstig voor Sony, maar of wij als consumenten daar beter van worden?
En een van de meest opvallende voorbeelden van deze ontwikkeling is het langverwachte Grand Theft Auto VI. Je kunt de game wel in de winkel kopen, maar dan krijg je een hoesje met een downloadcode. Geen schijfje, geen fysiek exemplaar van de game, nee, een downloadcode. En daarmee verdwijnt precies datgene wat het kopen van een fysieke game voor mij altijd zo aantrekkelijk maakte.
De toekomst is digitaal
De toekomst is digitaal. Prima, begrijpelijk wellicht zelfs. Maar nu Sony afscheid gaat nemen van fysieke schijfjes voor nieuwe games, worden we als consumenten steeds afhankelijker van het digitale aanbod. We betalen nog steeds de volle mep, maar kunnen onze games niet meer zomaar doorverkopen. En daar wringt voor mij de schoen.
Ik baal er vooral van dat ik mijn games niet meer op dezelfde manier met vrienden en familie kan delen. Natuurlijk zijn er mogelijkheden om digitale games te delen, maar dat is toch iets anders dan gewoon een schijfje uitlenen. En sommige games wil ik simpelweg fysiek in mijn kast hebben staan, voor zolang ik dat wil. Een hoesje met een downloadcode is wat mij betreft niets meer dan een extra stap om hetzelfde te bereiken: je game downloaden.
En waar ik me oprecht zorgen om maak, hoe gaat dat als je internetverbinding weg valt? Of het PlayStation netwerk onbereikbaar is. Kunnen we dan onze games überhaupt nog wel spelen? Want de kans is groot dat je gewoon een internetverbinding nodig hebt om je licentie te controleren. Hoe dat gaat in de toekomst gaan we meemaken, maar het is ondertussen vast duidelijk dat ik geen fan ben van deze ontwikkelingen.
Maar ik ben vooral benieuwd naar wat jullie vinden.
Handelt Sony verstandig met deze zet? Of snijden ze zichzelf in de vingers en stappen er straks veel gamers over op pc, Xbox of Nintendo?
Artikel door: Peter
Nog lang niet uitgespeeld?
Voor meer nieuws, reviews, opvallende releases en alles wat het leven van een gamer nét wat leuker maakt, kun je terecht bij Fifty Shades of Gaming. Van grote blockbusters tot kleine games die ineens een halve nacht van je afpakken. Controller opgeladen? Mooi. Dan gaan we verder!
Zo lees je onder andere ons artikel over Final Fantasy Resonance!
